آشنایی با سازمان‌های مردم‌نهاد

Last Update: ۱۳۹۷/۱۲/۱۴ ۰۸:۱۴| تعداد بازدید: 31

 

آشنایی با سازمانهای مردم نهاد

 سازمان غیردولتی به تشكلهایی اطلاق می‌شود كه توسط گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی غیرحكومتی به صورت داوطلبانه با رعایت مقررات مربوطه تأسیس شده و دارای اهداف غیرانتفاعی و غیرسیاسی می باشد. موضوع فعالیت سازمان مشتمل بریکی ازموارد علمی ، فرهنگی ، اجتماعی ، ورزشی ، هنری ، نیکوکاری وامورخیریه ، بشردوستانه ، امورزنان ، آسیب دیدگان اجتماعی ، حمایتی ، بهداشت و درمان ، توانبخشی ، محیط زیست ، عمران وآبادانی و نظایرآن ، یا مجموعه ای ازآنها می باشد.

 

ویژگیهای اساسی سازمانهای غیردولتی

1-غیرانتفاعی بودن: این سازمانها با انگیزه سودجویی شكل نگرفته اند و در پی كسب سود برای اشخاص یا دسته های خاص نیستند. هر چند سازمانهای غیر دولتی می توانند در فعالیتهای بازرگانی مشاركت كرده، تولید سود و سرمایه كنند. ولی سود و سرمایه آنها باید صرفاً برای اجرای ماموریت سازمان به مصرف رسد یا در سازمان سرمایه گذاری شود.

2- نداشتن وابستگی به دولت: سازمانهای غیردولتی را مردم تاسیس می كنند و عموماً دولتها در ایجاد و مدیریت آنها نقش چندانی ندارند؛ از قبیل انجمنها، مجامع، گروههای حرفه ای، سازمانهای خیریه و مذهبی. به دیگر سخن، این سازمانها در ساختار دیوان سالاری دولتی جایی ندارند. با وجود غیر دولتی بودن این سازمانها، برخی دولتها با هدف گسترش مشاركتهای مردمی در تاسیس و مدیریت این سازمانها دخالت می كنند.

3- داوطلبان: خصلت عمده سازمانهای غیردولتی آن است كه مردم به صورت داوطلبانه آنها را تشكیل داده اند. با آنكه این سازمانها باید تابع قوانین و مقررات موجود باشند، اما هیچ تشكیلات دولتی نباید در شرایط عادی دستور ایجاد، اداره و انحلال آنها را صادر كند و هرچند این سازمانها به استخدام كارمند اقدام می كنند، به مشاركت داوطلبانه بسیاری از افراد علاقه مند، برای خدمت در هیئت مدیره و كمكهای دیگر متكی هستند.

4- برخورداری از شخصیت حقوقی : برای گسترش فعالیت سازمانهای غیردولتی، قوانینی وضع می شود كه بر اساس آن این سازمانها به ثبت می رسند و از شخصیت حقوقی مستقل برخوردار می شوند. این امر موجب جلب اعتماد مردم به آنها می شود و از این طریق می توانند با سازمانهای دولتی قرارداد امضا و از تسهیلات مختلفی نظیر وام بانكی استفاده كنند.

5- مدیریت دموكراتیك و مشاركتی : محققان معتقدند كه در این سازمانها فرایند دموكراتیك یا مردم سالاری اهمیت بالایی دارد؛ زیرا این روند، مشاركت مستمر افراد داوطلب را تضمین می كند. ماهیت مردمی سازمانهای غیردولتی اقتضا می كند كه فرایند اداره آنها از پایین به بالا و مشاركتی باشد. بر همین اساس نیز مدیران آنها از سوی اعضا انتخاب و در صورت نارضایتی از عملكردشان بركنار می شوند. این ویژگی سبب می شود كه اعضا همواره بر عملكرد مدیران نظارت داشته و مدیران پاسخگوی عملكردشان در برابر اعضا باشند و به این ترتیب نیز سازمان از پویایی بیشتر برخوردار شود. بنابر این، هر چه سازمانها به سوی نخبه گرایی حركت كنند از ماهیت دموكراتیك بودن به دور خواهند شد.

6-  خودگردانی : سازمانهای غیردولتی، از نظر مالی خودگردان هستند. هرچند آنها از دولت، افراد خیر، سازمانهای بین المللی و... كمكهایی دریافت می كنند، این كمكها نباید به گونه ای باشد كه وابستگی شان را به منابع كمك دهنده فراهم كند و آنها را از اهداف و تعهدات اجتماعی شان دور سازد.

7- غیرسیاسی بودن : این سازمانها تعهد اجتماعی دارند. هدف اساسی آنها خدمت به اجتماع، فقرا، گروههای آسیب پذیر، رفع تبعیضهای جنسی، نژادی، مشكلات محیطی و... است. ساز و كارهای تاسیس سازمانهای غیر دولتی نیز با سازمانهای سیاسی(احزاب) متفاوت است و معمولاً آنها در زمان تاسیس تعهداتی مبنی بر وارد نشدن به حوزه های سیاسی می سپارند.

8- معافیت مالیاتی : همان طور که سازمانهای غیردولتی بصورت غیرانتفاعی اداره می شوند و با هدف خدمت رسانی به اقشار آسیب پذیر و توسعه اجتماعی فعالیت می کنند ،از پرداخت مالیات با شرایطی معاف هستند.